MES Nedir?
Bir siparis geldi, is emri acildi, sonra ne oldu? Is emrine tersten bakis bolumunde is emrinin teyitlemelerle buyudugunu, degistigini gonderduk. ERP Nedir, Ne Degildir? yazisinda ise ERP in finans ve satinalma dongusu icin tasarlandigini, sahada anlik veri toplama amaciyla olmadigini konustuk.
Bugun o kopusun oldugu yerdeyiz: MES.
MES Nedir?
MES — Manufacturing Execution System — uretim yonetim sistemidir. Is emri acilis anindan kapanisina kadar, operasyon bazinda olan gerceklesen sure, duraklama ve fire verisini sahada, anlik olarak yakalar.
Plan boyledir; gercek sudur. MES, bu ikisi arasindaki boslugu doldurur.
ERP ile MES Arasindaki Fark: Somut Ornek
ERP de bir is emri acildiginda, planlama yapilir: malzeme tahsis edilir, operasyonlar listelenir, termin tarihi cizilir. ERP butun bunlari bir kez, plan olarak kaydeder.
Sahada is baslar. Bir tezgah 2 saat bekliyor. Operator bir ikame malzeme kullaniyor. Ilk parca kalite kontrolunden gecmiyor ve yeniden isleniyor.
ERP bu anlari yasamaz. ERP e bu bilgiyi girmek icin genellikle sonradan bir raporlama yapilir — ya da hic yapilmaz. Bu yuzden uretimde “plan ne durda?” sorusunun cevabi, ERP de ve saha arasinda farklidir.
MES, tam olarak burada devreye girer:
- Her operasyonun baslangic ve bitis zamanini kaydeder
- Duraklama nedenini ve suresini aninda yakalar
- Fire miktarini ve turunu operasyon seviyesinde kaydeder
- Tezgah, vardiya ve is emri bazli gerceklesme verisi olusturur
ERP ne zaman yapildigini soyler. MES ne zaman yapildigini, nasil yapildigini ve ne kadar surdugunu soyler.
Neden Ikisi de Gerekli?
ERP ve MES ayni veriyi paylasir ama farkli zaman dilimlerinde ve farkli detay seviyelerinde konusur. ERP, isin “ne” yapildigini ve “ne kadar” maliyet ettigini takip eder. MES, isin “nasil” ve “ne zaman” yapildigini, aradaki kopuslari ve kayiplari kaydeder.
Bu ayirim ozellikle talebe yonelik uretimde kritik hale gelir. Her siparis farkli bir rota ve farkli operasyonlarla ilerlediginde, standart ERP plani coktan gecersiz kalir. MES, her is emrinin kendi gercek verisini tutarak, plan ile gercek arasindaki farki anlik olarak ortaya koyar.
Sonuc
MES, uretim zeminindeki olaylari ERP e aktaran katmandir. ERP plani bilir, MES gercegi bilir. Ikisi birlikte calistiginda, planlama ile zemin arasındaki ucurum kapanir.
Sonraki yazimizda MOM — Manufacturing Operations Management — ile MES arasındaki iliskiyi ele alacagiz.